ئامېرىكىنىڭ خام نېفىت ئېكسپورتىدا تۆت يىلدىن بۇيانقى ئەڭ تۆۋەن سەۋىيە يارىتىلدى

يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، ئامېرىكا پۈتۈن يەر شارىدىكى ئەڭ چوڭ نېفىت ئىشلەپچىقىرىدىغان دۆلەت بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئۇنىڭ خام نېفىت ئېكسپورت ھەرىكەت ھالىتى ئىزچىل كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى تارتىپ كەلگەن. ھالبۇكى، 2025-يىلى 7-ئايدا، ئامېرىكىنىڭ خام نېفىت ئېكسپورت مىقدارى كۈتۈلمىگەن ھالدا يېقىنقى تۆت يىلدىن بۇيانقى ئەڭ تۆۋەن نۇقتىغا چۈشۈپ، بازار ۋە كەسىپ ئىچىدىكى زاتلار ئارىسىدا كەڭ كۆلەمدە مۇنازىرە قوزغىغان. گەرچە شۇنداق بولسىمۇ، نېفىت باھاسىنىڭ ئۆرلىشى ۋە بازار ئىگىلىكىنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ، 4-پەسىلدە ئامېرىكىنىڭ ئاسىياغا قاراتقان خام نېفىت ئېكسپورتىنىڭ كۆرۈنەرلىك ئېشىشىنى كۈتۈۋېلىشىدىن ئۈمىد بار ئىكەن.
بۈگۈنكى كۈندە، ئېكسپورت مىقدارىنىڭ تۆۋەنلىشىدىكى ئاساسلىق سەۋەب، ئامېرىكىدا دۆلەت ئىچىدە خام نېفىت بىلەن تەمىنلەش قىس بولۇپ، ئېكسپورت قىلغىلى بولىدىغان بايلىقنىڭ ئازىيىپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئاسىيا ۋە ياۋروپادىكى سېتىۋالغۇچىلار باھاسى تېخىمۇ تۆۋەن بولغان سەپلىمە مەھسۇلاتقا يۈزلىنىپ، ئامېرىكا خام نېفىتىنىڭ ئېكسپورت رىقابەت كۈچىنى يەنىمۇ ئاجىزلاشتۇرغان.
ئامېرىكا ئېنېرگىيە ئۇچۇر مەھكىمىسى ( EIA ) نىڭ سانلىق مەلۇماتىدا كۆرسىتىلىشىچە، ئۆتكەن بەش ھەپتىدە ئامېرىكىنىڭ خام نېفىت ئوتتۇرىچە ئېكسپورت مىقدارى كۈنىگە 3 مىليون 200 مىڭ تۇڭ بولۇپ، 6-ئايدىكى سېلىشتۇرغاندا كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىگەن. بۇ ئۆزگىرىش خەلقئارا بازاردىكى خام نېفىت باھاسىنىڭ داۋالغۇشى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. بولۇپمۇ ئامېرىكا ۋە ياۋروپا كۆرسەتكۈچلىرىدىكى خام نېفىت باھا پەرقىنىڭ تارىيىشى ئاتلانتىك ئوكيان ھالقىغان تىرانسپورتنىڭ ئىقتىسادىي جەلپ قىلىش كۈچىنى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەتكەن. بازار ئىقتىسادىي قانۇنىيەتنىڭ تۈرتكىسىدە، سېتىۋالغۇچىلار تەننەرخى تېخىمۇ تۆۋەن ياكى سۈپىتى تېخىمۇ ئەلا خام نېفىتنى تاللاشقا تېخىمۇ مايىل بولىدىكەن، بۇ ئامېرىكىنىڭ خام نېفىت ئېكسپورتىغا بىۋاسىتە زەربە شەكىللەندۈرگەن.
ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ھەرقايسى دۆلەتلەرنىڭ سودا سۆھبىتى ئارقىلىق تېخىمۇ كۆپ ئامېرىكا ئېنېرگىيەسىنى سېتىۋېلىشقا ۋەدە بېرىشىگە زور كۈچ بىلەن تۈرتكە بولۇش ئارقا كۆرۈنۈشىدە، 7-ئايدا ئېكسپورت مىقدارىنىڭ تۆۋەنلىشى ئېنىقكى زور ئوڭۇشسىزلىق بولغان. ترامپ دىپلوماتىيە تىرىشچانلىقى ئارقىلىق ئامېرىكا ئېنېرگىيەسىنىڭ يەر شارىۋى بازار ئۈلۈشىنى كېڭەيتىشنى ئۈمىد قىلغان، لېكىن بازار رېئاللىقى شۇنى ئىسپاتلىدىكى، باھا ۋە تىرانسپورت تەننەرخىنىڭ رىقابەت كۈچى سودا كېلىشىمىنىڭ تەسىرىدىنمۇ مۇھىم ئىكەن. نېفىت ئانالىزچىسى مۇنداق دېگەن: « بازار ئىقتىساد تەرىپىدىن قوزغىتىلىدۇ، كارخانا پايدىنى يېتەكچى قىلىدۇ، سودا كېلىشىمىنىڭ تەسىرى ئىنتايىن كىچىك بولۇپ، بازار ئەندىزىسىنى ئۆزگەرتىش تەس.»